آخرین خبرها
صفحه اصلی » اهداف و رویکردهای گروه

اهداف و رویکردهای گروه

با استناد به اسناد بالادستی نظام آموزشی کشور (سند تحول بنیادین آموزش و پرورش و سند برنامه درسی ملی) و با مطالعات و تجربیات به دست آمده در فعالیت گروه پویش از سال ۸۷ تا کنون، به برخی از اصول رویکرد آموزشی پویش در آموزش تفکر و سبک زندگی اشاره می‌گردد:

  • تجربه‌محوری و نزدیک بودن تجربه‌ها به فضای زندگی

در سند برنامه درسی ملی، جهت‌گیری‌های کلی در سازماندهی محتوا و آموزش حوزه یازدهم این گونه بیان شده است:
فعالیت‌های یادگیری برای آموزش آداب و مهارت‌های زندگی تابع شرایط و مقتضیات فرهنگی دانش‌آموزان است. از این رو، ضروری است آموزش از متن زندگی و در متن زندگی رخ دهد.
تدارک فرصت‌های تربیتی که در آن دانش‌آموزان بتوانند به کسب تجربه در موقعیت‌های واقعی زندگی (به صورت فردی و گروهی) دست یابند جهت‌گیری اصلی در آموزش مهارت‌هاست. برگزاری اردوهای علمی، فرهنگی، زیارتی، شبیه‌سازی موقعیت‌های مرجع، توجه به شیوه‌های آموزش انفرادی، غیرمستقیم و تجربی از این جمله است.
همواره در موقعیت است و می‌تواند آن را درک کرده و با انتخاب احسن خویش در راستای اصلاح مداوم آن حرکت نماید.
یا از جمله ویژگی‌های ذکر شده در برنامه درسی ملی برای دانش‌آموز این است که:
به ویژه در آموزش مهارت‌های زندگی، شیوه‌ی کار ما بر مبنای تدارک موقعیت‌های تجربه یا شبیه‌سازی برخی موقعیت‌های واقعی زندگی در فضای آموزشی است. به این ترتیب که یک فعالیت یا بازی آموزشی طراحی می‌شود و دانش‌آموز با قرارگیری در آن موقعیت، با مهارت مورد هدف طرح درس، مواجه می‌شود و از آن برای حل یک مسأله بهره می‌گیرد.
اساساً معتقدیم آموزش مهارت بدون موقعیت‌های تجربه به ویژه تجربه‌هایی نزدیک به فضای واقعی زندگی بی‌نتیجه است.
در همین زمینه به یکی از اصول حاکم بر انتخاب راهبردهای یاددهی-یادگیری مصرّح در برنامه درسی ملی اشاره می‌شود:
امکان درک و تفسیر پدیده‌ها، وقایع و روابط را در موقعیت‌های واقعی زندگی تدارک ببیند، به گونه‌ای که شرایط را برای درک و تصمیم‌گیری در مورد مسائلی که دانش‌آموزان در موقعیت‌های مختلف با آن مواجه می‌شوند با رعایت نظام معیار اسلامی فراهم کند.

  • دانش‌آموز محوری و مشارکت یادگیرندگان در فرایند یادگیری

به این اصل که در سند برنامه درسی ملی آمده است توجه کنید:
اصل سوم از اصول ناظر بر برنامه های درسی و تربیتی در برنامه درسی ملی: اعتبار نقش یادگیرنده.
برنامه‌های درسی و تربیتی باید به نقش فعال، داوطلبانه و آگاهانه دانش‌آموز در فرآیند یاددهی یادگیری و تربیت‌پذیری توجه نماید و زمینه تقویت و توسعه روحیه پرسشگری، پژوهشگری، خلاقیت و کارآفرینی را در وی فراهم سازد.
بر اساس این اصل لازم است در طراحی آموزشی برای نقش یادگیرنده اعتبار قائل بود و او را عنصری فعال و مؤثر در فرایند تدریس و یادگیری دانست. چه بسا اصلی‌ترین عنصر و محور فرایند تدریس همین یادگیرنده باشد و نباید او را چون شیئی بی‌جان و منفعل در فرایند تدریس انگاشت.
همچنین از اصول حاکم بر انتخاب راهبردهای یاددهی-یادگیری در برنامه درسی ملی آمده است:
انگیزه دانش‌آموزان را از طریق کاوشگری در تلاش مداوم برای یافتن پاسخ پرسش‌هایی درباره پدیده‌ها، وقایع و روابط آن‌ها شکوفا و تقویت کند.
که باز به نقش فعال و کاوشگرانه دانش‌آموز اشاره دارد.
یا در جایی دیگر چنین اشاره شده است:
از جمله ویژگی‌های ذکر شده در برنامه درسی ملی برای دانش‌آموز:
درفرآیند یاددهی-یادگیری و تربیت‌پذیری و توسعه شایستگی‌های خویش به لحاظ ذاتی نقش فعال دارد.
دیگر زمان ارائه جزوات و آموزش‌های مستقیم به شیوه‌ی انتقال اطلاعات به پایان رسیده است و نمی‌توان اصلی‌ترین نقش را در کلاس درس به دانش‌آموزان نداد.

  • استفاده از روش‌های متنوع آموزشی

راهکار ۱۶ام از راهکارهای ذکر شده در سند تحول «ایجاد تنوع در فرصت‌های تربیتی در مراکز آموزشی و تربیتی برای پاسخگویی به نیازهای دانش‌آموزان» است.
همچنین از جمله ویژگی‌های یاددهی-یادگیری ذکر شده در برنامه درسی ملی این است:
یادگیری حاصل تعامل خلاق، هدفمند و فعال یادگیرنده با محیط‌های متنوع یادگیری است.
بر همین اساس معلم کلاس تفکر نیز باید با ابزارهایی گوناگون در طول سال تحصیلی دانش‌آموزان را از منظرهای مختلف با موضوعات درسی روبرو کند.
این ویژگی رویکرد پویش در آموزش تفکر و سبک زندگی از دو جنبه قابل بررسی است:
اولاً این تنوع باعث یادگیری همه‌جانبه دانش‌آموزان و افزایش علاقه‌مندی ایشان به درس می‌شود. اگر تنها با یک شیوه با موضوعات این کلاس مواجه شوند، ممکن است کاربردهای آموزه‌های این درس را محدود به زمینه‌هایی خاص بدانند، اما وقتی با موضوعات این کلاس در لباس‌های مختلف روبرو شوند، پی به کنه موضوعات و کاربرد وسیع آنها خواهند برد.
ثانیاً دانش‌آموزان هرچند در یک مدرسه و در یک کلاس، با یکدیگر متفاوتند. این تفاوت ابعاد مختلفی دارد. یکی از ابعاد این تفاوت و تنوع به سبک‌های یادگیری و تفاوت‌های ایشان در بهره از هوش‌های مختلف است. دانش‌آموزی با فعالیت و بازی یاد می‌گیرد، دیگری در بحث و گفتگو، آن یکی در مشاهده‌ی یک فیلم و… تنوع شیوه‌های یادگیری در کلاس باعث وجود پاسخ‌های متنوع برای نیازهای متنوع دانش‌آموزان خواهد بود.

  • آموزش مبتنی بر نیازهای واقعی، احساس نیاز یادگیرنده و شرایط و ویژگی‌های او

بر این باوریم که یادگیری آنچه که یادگیرنده احساس نیاز به یادگیری آن داشته باشد، بسیار سریعتر، سهل‌تر، مؤثرتر و ماندگارتر خواهد بود. بر همین اساس تلاش ما بر این است که اولاً آنچه که واقعاً مورد نیاز دانش‌آموزان است را آموزش دهیم و ثانیاً فرایند یادگیری را به نحوی برنامه‌ریزی کنیم که در طی آن یادگیرنده، خود نیاز به یادگیری آن مهارت یا نگرش یا دانش را احساس کند و طالب آن باشد.
از ویژگی‌های ذکر شده در برنامه درسی ملی برای محتوای آموزشی این است که:
متناسب با نیازهای حال و آینده، علایق، ویژگی‌های روانشناختی دانش‌آموزان، انتظارات جامعه اسلامی و زمان آموزش است.
برای یک طراحی اثربخش لازم است به همه موارد فوق توجه شود تا پاسخی که داده می‌شود به سؤال و درخواستی که وجود دارد باشد، نه به سؤالی که چند دهه قبل مطرح بوده، نه به درخواست و نیازی که یک دانش‌آموز اروپایی دارد و…

  • انتخاب‌گری و آزادی عمل

همان‌طور که بالاتر در اصل سوم از اصول ناظر بر برنامه های درسی و تربیتی در برنامه درسی ملی دیدیم که به «نقش فعال، داوطلبانه و آگاهانه» دانش‌آموز اشاره شده بود، بر اساس این ویژگی، همواره لازم است در طراحی‌ها آزادی عمل دانش‌آموز و موقعیت‌های پررنگ انتخاب دیده شود.
در جای دیگری از برنامه درسی ملی، به این دو ویژگی برای دانش‌آموز اشاره شده است:
-توانایی انتخاب، تصمیم‌گیری و خویشتن داری دارد و می‌تواند با محیط یادگیری، رابطه تعاملی برقرار کند و تابع بی‌چون و چرا و مقهور محیط نیست.
-از اراده و انگیزه برخوردار است که در فرآیند یاددهی-یادگیری، نقش اساسی دارد.
یعنی لازم است دانش‌آموز خود را در فرایند یادگیری در کلاس تفکر و سبک زندگی دارای اختیار و اراده ببیند و عامل اصلی حرکت در مسیری یادگیری را انگیزه‌های درونی، احساس نیاز به یادگیری و علاقه به این درس بیابد، نه اجبار و ارعاب بیرونی.

اگر دانش‌آموز آزادانه در فعالیت‌های یادگیری کلاس تفکر مشارکت کرد، می‌توان امیدوار بود که تجربه‌ی خوبی از آموزه‌های کلاس در ذهن داشته باشد و در ادامه زندگی و در موقعیت‌های عادی زندگی خود نیز این تجارب را بازآفرینی کند؛ در غیر این صورت صرفاً ساعتی را با ملالت سپری کرده که چه بسا انگیزه‌ی حضور در فرصت‌های یادگیری بعدی در این زمینه را نیز سوزانده باشد.
یعنی لازم است دانش‌آموز خود را در فرایند یادگیری در کلاس تفکر و سبک زندگی دارای اختیار و اراده ببیند و عامل اصلی حرکت در مسیری یادگیری را انگیزه‌های درونی، احساس نیاز به یادگیری و علاقه به این درس بیابد، نه اجبار و ارعاب بیرونی.
اگر دانش‌آموز آزادانه در فعالیت‌های یادگیری کلاس تفکر مشارکت کرد، می‌توان امیدوار بود که تجربه‌ی خوبی از آموزه‌های کلاس در ذهن داشته باشد و در ادامه زندگی و در موقعیت‌های عادی زندگی خود نیز این تجارب را بازآفرینی کند؛ در غیر این صورت صرفاً ساعتی را با ملالت سپری کرده که چه بسا انگیزه‌ی حضور در فرصت‌های یادگیری بعدی در این زمینه را نیز سوزانده باشد.

  • خلّاقیت‌محوری و تفکّرمحوری

بالاتر به این مورد از ویژگی‌های یاددهی-یادگیری در برنامه درسی ملی اشاره شد:
یادگیری حاصل تعامل خلاق، هدفمند و فعال یادگیرنده با محیط‌های متنوع یادگیری است.
همچنین از اصول حاکم بر انتخاب راهبردهای یاددهی-یادگیری در برنامه درسی ملی است که:
امکان درک و تفسیر قوانین کلی حاکم بر هستی و رابطه‌های علت و معلولی یا وابستگی پدیده‌ها را همراه با افزایش بصیرت در دانش‌آموزان فراهم کند.
ما نمی‌خواهیم تنها به برخی از سؤالات و نیازهای دانش‌آموزان پاسخ داده شود و در رویارویی با نیازها و مسائل جدید توانایی حل آنها را نداشته باشند؛ بلکه با تمرین مداوم خلاقیت و تفکر بر روی مسائل گوناگون، شیوه‌ی برخورد با مسائل را یاد بگیرند و بتوانند بدون ترس، وارد حل مسأله شوند. از این رو هر یک از موضوعات کلاس درس را بستر و بهانه‌ای برای تقویت تفکر دانش‌آموزان می‌دانیم.
به غیر از این رویکرد، برای آموزش تفکر خلاق و تفکر نقاد نیز برنامه‌های خاص و ویژه‌ای در برنامه‌ی آموزشی پویش وجود دارد.

ALLCHANNELS

You can now follow us on telegram channel.

JOIN CHANNEL
CLOSE